HỌ PHAN AN ĐÀ
Khái quát về dòng họ Phan ở An Đà
Làng An Đà xưa là dải đất chạy dọc bờ phía đông Đầm An Đà (Nay là Hồ An Biên), tên cũ là Đà Cụ thôn thuộc An Biên Trang, nay là các khu dân cư An Đà Nội, An Đà ngoại và An Đà Phố, thuộc phường Đằng Giang, quận Ngô Quyền, thành phố Hải Phòng.
Vị Thủy Tổ của dòng Họ Phan An Đà là một trong những người đầu tiên đã có công khai phá, mở đất, dựng làng. Họ Phan là một trong ba dòng họ lớn có dòng tộc đông đúc sinh cơ lập nghiệp tại An Đà xưa. Đó là các dòng họ: Họ Phan, họ Đặng, họ Nguyễn.
Tính từ đời vị thủy tổ Phan Đắc môn đến khai tông, mở đất tại An Đà đến nay, dòng họ Phan đã được 16 đời với thời gian trên 400 năm (4 thế kỷ)
Các di tích lịch sử của Họ Phan An Đà đến này còn lưu giữ đó là:
- Ngôi Nhà thờ Tổ Họ (Từ đường) với các thiết chế phụng thờ Tổ Tiên được lưu giữ từ nhiều đời nay.
- Lăng thủy tổ - ở phía trước sân Từ đường
- Danh bia sơ đồ phả hệ của dòng Họ Phan An Đà từ vị Thủy tổ đến các đời sau.
- Các lễ tiết và nghi thức cúng tế Tổ Tiên được lưu giữ và duy trì từ nhiều đời
- Các công trình trong khuôn viên Từ đường Họ (Sân, cổng , tường bao và các công trình phụ trợ).
Thủy tổ Họ Phan An Đà
Phả hệ Thủy tổ và các bậc tiền nhân được lưu giữ trong chúc văn (Văn Tế Tổ) viết bằng chữ Nho tại Nhà thờ:
* Thủy tổ khảo PHAN ĐẮC MÔN - Tự Phúc Lương - Phủ Quân
Thủy tổ tỷ Trần Thị Hiệu - Diệu Tự Nhang - Nhụ Nhân
* Cao tổ khảo Phan Đắc Thịnh Hậu Thần - Tự Phúc Thông - Phủ Quân
Cao tổ tỷ Thiện Hành - Nhụ Nhân
* Cao tằng tổ khảo - Xã trưởng kiêm văn trưởng Phan Công - Tự Phúc Thái - Phủ Quân
Cao tằng tổ tỷ - Nguyễn Thị Tân - Nhụ Nhân
* Tằng tổ khảo - Phan Công - Tự Phúc Miên - Phủ Quân
Tằng tổ tỷ - Vũ Thị Khả - Nhụ Nhân
* Tổ Khảo - Xã trưởng Phan Công - Tự Thuần Hậu - Phủ Quân
Tổ tỷ - Nguyễn Thị Hiệu - Diệu Trung Hòa - Nhụ Nhân
* Hiển Tổ Khảo - Xã trưởng kiêm Văn trưởng thập lý hầu Phan Công, Tự Đắc Khang, hiệu Trung Chính - Phủ Quân
Hiển tổ tỷ Đoàn Thị Hiệu Diệu Từ Nghiêm - Nhụ Nhân
* Các bà tổ cô: Phan Thị Ngu
Phan Thị Xuân
Danh bia Thủy tổ Họ Phan An Đà
Sơ lược về sự phát triển và phân ngành
Theo cụ Phan Trọng Hậu, một người thông tuệ, biết chữ Nho, đã tra cứu nhiều tài liệu, phú huý của các chi, ngành trong Họ thì từ vị Thủy Tổ Phan Đắc Môn đến các đời sau Họ Phan An Đà được phân thành 5 ngành có tóm lược và ghi chú như sau (Chỉ tính từ sau năm 1945):
* Ngành I - Tổ ngành là pháp sư đã lưu lạc phương xa
* Ngành II - Chuyển làm ngành I để lo việc Họ (Trưởng Họ là ông Thiềng, sau chuyển ông Lộc, ông Tiến, ông An, bác Tính, sau đó bỏ vai trò Trưởng Họ)
* Ngành III - Sau chuyển làm ngành II (Trưởng là ông Thiềm, sau là bác Quyết làm trưởng ngành)
* Ngành IV - Chuyển làm ngành III (Bếp ông Liệu, ông Tốt…)
* Ngành V - Chuyển làm ngành IV (Bếp Cụ Hiền, Cụ Hậu)
Sơ đồ phả hệ Họ Phan An Đà
Sơ đồ phả hệ của dòng Họ Phan An Đà được hoàn thiện và được đưa vào bia Đá đặt trong Nhà thờ Họ (Công trình sơ đồ Phả hệ do bác Phan Văn Tản chấp bút khởi thảo, hoàn thiện và được Hội đồng gia tộc xét duyệt từ năm 2013).
Theo sơ đồ phả hệ Họ Phan An Đà tính từ đời cụ Thủy tổ đến năm 2013 là 16 đời (25 năm / 1 đời). Các Ngành được phân tách rõ từ đời các cụ Tổ ngành đến các đời sau (đời thứ 16). Nhưng do diện tích Bia hạn chế nên chỉ đưa vào Bia phả hệ danh tính các cụ tính đến đời thứ 11. Các đời sau do các ngành lưu giữ.
Sơ đồ phả hệ các ngành trên bia
Từ những năm 1980 các cụ cao tuổi trong Họ Phan An Đã đã đi tìm gặp những người anh em trong ngành I từ xưa lưu lạc để kết nối, quy tụ về chung một cội nguồn (Cụ Hậu và các ông trong Họ đã gặp các cụ Đấu, cụ Thiềng ở Hòa Bình, Lê Lợi để chắp nối dòng tộc). Sau nhiều năm giao lưu kết nối, năm 2016 bổ xung danh tính các cụ ngành I (Từ Trạm Bạc, Lê Lợi, An Dương, Hòa Bình và Thủy Nguyên) vào danh Bia phả hệ Họ Phan An Đà (Từ đời thứ 7 đến đời thứ 9, do Bia đã làm từ trước nên diện tích không còn.)
Từ tháng 01 năm 2023, Hội đồng gia tộc Họ Phan An Đà đã chính thức tiếp nhận các gia đình con cháu họ Phan gốc An Đà từ Lê Lợi - An Dương và Hòa Bình -Thủy Nguyên nhập chung về một nhà gốc Tổ Họ Phan An Đà. Toàn bộ 86 các cụ tiền bối Chân linh gốc ngành I cũng được nhập tiếp vào Danh sách cúng Hậu phối Họ Phan An Đà.
Các ngày giỗ lễ trong năm
Từ xa xưa, các ngày giỗ, lễ trong năm của Họ Phan An Đà được các thế hệ con cháu duy trì tổ chức cúng tế trang trọng theo đúng nghi thức cổ truyền từ xưa để lại, với sự tham gia nhiệt thành của các con cháu trong Họ
Các ngày giỗ lễ trong năm như sau:
* Ngày giỗ Tổ (mùng 7 tháng 2 âm lịch) có Chúc văn cúng tế, khấn bái Tổ Tiên từ Thủy Tổ Khảo, Thủy Tổ Tỷ đến các bậc Hiển Tổ Khảo, Hiển Tổ Tỷ và các đời về sau.
Hình ảnh Chúc văn cúng Tổ
* Ngày cúng Hậu phối (15 tháng 8 âm lịch) là ngày cúng Đồng Kỵ các bậc tiên linh, Hậu phối chân linh những người trong Họ đã về với Tổ Tiên (Theo họ) theo Danh sách cúng Hậu phối được nhập hàng năm.
Danh sách cúng Hậu Phối
* Ngày cúng chạp Tổ (15 tháng chạp âm lịch) là ngày cúng tất niên hàng năm, mời Tổ Tiên và các bậc tiền linh về đón Tết mừng Năm mới
Ngày giỗ Tổ trước năm 2009
Kinh phí cho các ngày giỗ lễ trên do con cháu trong Họ đóng góp theo xuất đinh được quy định tùy điều kiện từng năm.
Ngày giỗ Tổ
Kết hợp vơi những ngày giỗ, lễ Tổ như trên, từ năm 2010 Hội đồng gia tộc Họ đã tổ chức thêm các hoạt động trong cộng đồng Gia tộc như:
* Mừng thọ người cao tuổi trong Họ vào dịp ngày giỗ Tổ 7/2 âm lịch, thăm hỏi người cao tuổi ốm đau …
* Tặng thưởng quà khuyến học, khuyến tài cho các con cháu có thành tích cao, đỗ đạt trong Học tập, khen thưởng các gia đình vượt khó nuôi dạy con cháu học hành thành đạt, được tổ chức vào dịp cúng Hậu phối ngày 15/8 âm lịch hàng năm. Hội đồng gia tộc đã thành lập quỹ khuyến học của họ với sự ủng hộ, tài trợ của nhiều người có tâm trong Họ để có kinh phí thưởng khen cho các con cháu trong Họ.
Cơ cấu tổ chức và hoạt động
Về cơ cấu tổ chức Họ Phan An Đà vẫn có chức danh Trưởng Họ, Trưởng Họ thường là các vị đứng đầu Trưởng của ngành I theo quy chế cha truyền con nối từ xa xưa. Từ sau năm 1945 Trưởng họ là các vị:
Cụ Phan Văn Thiềng
Ông Phan Văn Lộc (Con cụ Thiềng)
Cụ Phan Văn Tiến (Em cụ Thiềng)
Ông Phan Văn An (Con cụ Tiến)
Đến năm 1994 (Ông Phan Văn An mất, chuyển cho bác Phan Văn Tính - con ông Phan Văn Tọa) nhưng sau đó bác Tính vì lý do cá nhân đã không nhận trách nhiệm Trưởng Họ (1996). Hội đồng gia tộc Họ thành lập và nhất trí từ đây bỏ chức danh Trưởng Họ và bầu ra chức danh “Chủ tịch Hội đồng gia tộc” là người đứng đầu trong Hội đồng gia tộc để lo toan việc Họ
- Cụ Phan Trọng Hậu là Chủ tịch HDGT đầu tiên lo việc Họ (1994 - 2000)
- Bác Phan Văn Quyết là Chủ tịch HDGT (2001 - 2009)
- Ông Phan Văn Hoành là Chủ tịch HDGT (2010-2020)
- Bác Phan Văn Tản là Chủ tịch HDGT (2021-2023)
- Bác Phan Văn Ánh là Chủ tịch HDGT (từ 2024)
Ảnh chân dung các vị là người đứng đầu lo toan việc Họ qua các thời kỳ sau năm 1945 (Xin cáo lỗi các bậc tiền nhân trước đó đã không lưu được chân dung)
Các ông Phan Cao Sơn, Phan Ngọc Anh (Ông Nhe), bác Phan Văn Ánh có nhiều năm là Thư ký Tổng, cùng cộng sự lo việc Họ với Chủ tịch HDGT (Từ trước đó họ đã bầu thư ký tổng và Thư ký năm để lo việc cỗ bàn, giỗ lễ và các việc trong Họ).
Từ năm 2020, Hội đồng gia tộc đã thống nhất bầu thêm một Phó Chủ tịch Hội đồng và Ban thường trực Hội đồng gia tộc từ 5 đến 7 người để cùng giúp Chủ tịch lo công việc Họ.
Hội đồng gia tộc đã xây dựng Bản Quy chế hoạt động của Hội đồng gia tộc, là cơ sở duy trì tổ chức công việc Họ. Quy chế được điều chỉnh, sửa đổi cho phù hợp theo điều kiện của từng thời kỳ.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét